Stichting voor Christelijke Filosofie

Blog

Begin oktober lag de nieuwste editie van Aspecten op de mat. Niet ontvangen? U kunt deze ook vinden op de pagina Aspecten. Hier staan ook oudere nummers die u kunt nalezen.
*

Leest u toch liever de papieren versie en u ontvangt deze nog niet? Stuur dan een bericht naar info@christelijkefilosofie.nl, dan ontvangt u de volgende uitgave in uw brievenbus!

 

Boekpresentatie ‘Alleen God kan ons nog redden’

 

Afgelopen vrijdag werd het nieuwste boek in de Verantwoordingsreeks gepresenteerd in de Eerste Kamer in Den Haag. Onder ruime belangstelling van familie, vrienden, oud-collega’s en genodigden overhandigde Remco van Mulligen het boek waarin hij techniekfilosoof en politicus Egbert Schuurman centraal stelt.

*

Kranten

Ook de kranten hebben uitgebreid geschreven over de bijeenkomst rond dit boek:

Nederlands Dagblad, vrijdag 6 oktober, pagina 8:
https://www.nd.nl/nieuws/boeken/de-wereld-veranderde-sneller-dan-egbert-schuurman.2810373.lynkx 

Nederlands Dagblad, zaterdag 7 oktober, pagina 6:
https://www.nd.nl/nieuws/politiek/egbert-schuurman-wil-niemand-afschrijven.2811833.lynkx

*

Reformatorisch Dagblad, zaterdag 7 oktober, pagina 6:
Tegendraads christen in een seculier land (boekbespreking, geen link beschikbaar)

Reformatorisch Dagblad, zaterdag 7 oktober, pagina 17:
https://www.rd.nl/kerk-religie/subscription-required-7.133?aId=1.1435537

 

Reserveren en bestellen van het boek

U kunt het boek ´Alleen God kan ons nog redden’ alvast bestellen. Dit kan door contact met ons op te nemen via info@christelijkefilosofie.nl. Het boek kost € 29,90, exclusief verzendkosten.

*

Studieconferentie

In januari 2018 organiseren we de tweede bijeenkomst over Egbert Schuurman. Dit is de jaarlijkse conferentie van Stichting voor Christelijke Filosofie. Tijdens het ochtendprogramma willen we dieper ingaan op de relevantie van Schuurmans filosofische erfenis voor nu en de toekomst. In de komende tijd zullen we u hierover verder informeren.

Interview Govert Buijs in Soφie

*
Govert Buijs is onlangs aangesteld als bijzonder hoogleraar christelijke filosofie. Maar wie is Buijs, wat zijn zijn drijfveren, wat wil hij meegeven? In Soφie nr. 4 (augustus 2017) staat een uitgebreid interview met hem, waardoor de lezer Buijs beter leert kennen. Dit interview is ook hier terug te lezen, zodat iedereen kan kennismaken met Govert Buijs.

Interview Govert Buijs – Sophie nr. 4

Wanneer u vaker filosofische interviews of achtergrondartikelen wilt lezen, neemt u een abonnement op Soφie! Voor € 36,90 per jaar ontvangt u Soφie al (studenten: € 18,45).  Kijk op sophieonline.nl voor meer informatie.

*

Met dank aan de redactie van Soφie.

“Het is mooi om filosofie toegankelijk te maken”

Prof. dr. Jan Hoogland is 20 jaar bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Twente. Speciaal daarom laten we Hoogland aan het woord over het verleden, het heden en de toekomst van christelijke filosofie.

Over het verleden
Op de vraag hoe zijn kennismaking met christelijke filosofie verliep, brandt Hoogland los met een gepassioneerd verhaal over zijn studietijd. “Het was vooral tijdens mijn studententijd dat ik kennisgemaakt heb met de christelijke filosofie. Ik studeerde Sociologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en was lid van de VGSR, de vrijgemaakte studentenvereniging. Ik volgde, samen met een groep studenten van de studentenvereniging, de colleges Reformatorische Wijsbegeerte. Vooral de colleges van Bob Goudzwaard en later van Bas Kee herinner ik mij nog goed. Hetzelfde geldt voor lezingen van bijvoorbeeld Jaap Klapwijk, Egbert Schuurman, Sander Griffioen en Henk Geertsema bij ons op de studentenvereniging. Ik vond het heerlijk om vanuit christelijke filosofie over allerlei fundamentele vragen na te denken. In mijn studie Sociologie liep ik dan ook tegen allerlei wijsgerige vragen aan. Uiteindelijk was het niet zozeer de Reformatorische Wijsbegeerte die de doorslaggevende rol speelde in mijn keuze om Filosofie te gaan studeren. Dat was eerder mijn kennismaking met de filosofie van Habermas. Maar het zijn wel de colleges Reformatorische Wijsbegeerte geweest die mij op weg hielpen om op mijn eigen vakgebied te reflecteren en dóór te vragen. Dat doorvragen leidde mij van een studie Sociologie naar de Filosofie. Pas daarna ben ik mijn kennismaking met de aanhangers van de Reformatorische Wijsbegeerte echt gaan verdiepen. Ik weet nog dat een toevallige ontmoeting met René van Woudenberg daarin een belangrijke rol speelde. We kwamen erachter dat we nogal verwante zielen bleken te zijn en hij introduceerde mij in de kring van zijn christelijke collega’s aan de VU.
*

Mijn leerstoel aan de Universiteit Twente is begonnen doordat christelijke studentenverenigingen in Twente gezamenlijk bij het College van Bestuur (CvB) van de universiteit aanklopten met het verzoek om een leerstoel Christelijke Filosofie in te stellen. Ik denk dat het feit dat de studenten zelf dat initiatief namen het CvB van de Universiteit Twente zo ontvankelijk maakte voor het vestigen van die leerstoel.
In mijn colleges gebruikte ik over het algemeen vrij actuele literatuur. Zo heb ik bijvoorbeeld college gegeven over het boek We zijn nooit modern geweest van Bruno Latour. Zijn ideeën sloten in bepaalde opzichten nogal aan bij centrale noties van Dooyeweerd, namelijk dat de kloof tussen geloven en weten veel minder radicaal is dan de Verlichting die voorstelt. De Verlichting suggereert dat religieus geloof traditioneel en irrationeel is en dat de mensheid pas door de rationaliteit van de Verlichting tot het ware inzicht van de werkelijkheid kan komen. Die claim wordt door Latour sterk gerelativeerd. Daar wilde ik graag een college over geven! Ik probeerde altijd aan de hand van actuele vraagstukken en recente filosofische teksten de centrale noties uit de Reformatorische Wijsbegeerte aan de orde te stellen. Daarbij is het belangrijk te beseffen dat ik in Twente nooit pure filosofie-studenten trok, maar altijd studenten

uit andere vakgebieden die een keuzevak in de filosofie wilden volgen. Dus waren mijn colleges altijd inleidend. Het vertalen naar een breed publiek, vind ik leuk om te doen. Het waren in het algemeen vrij onbevangen studenten met een brede belangstelling die daar mijn vakken volgden.
*

Ik heb me verdiept in de actuele vraagstukken van de filosofie van de techniek, met als uiteindelijk hoogtepunt het boek dat ik samen met Maarten Verkerk, Marc de Vries en Jan van der Stoep heb geschreven: Denken, Ontwerpen, Maken. Dat boek is vorig jaar vertaald in het Engels en uitgegeven bij een uitstekende internationale uitgever.
*

Naast colleges geven en het werk aan ons boek (met regelmatige sessies in de stationsrestauratie van Station Eindhoven) is ook Soɸie, en haar voorganger Beweging, een hoogtepunt in mijn werkzaamheden van de afgelopen 20 jaar. Ik vind het leuk om diep door te denken, maar ook het toegankelijk maken van de filosofie, het mensen boeien met filosofie vind ik mooi. Filosofie heeft iets fascinerends. Het helpt je om je gangbare interpretatiekaders eens even los te laten en vanuit een heel ander perspectief naar de dingen te kijken. Hoe theoretisch de filosofie op zichzelf ook is, het gaat primair toch altijd over iets dat je ráákt, boeit of pakt. Filosofie biedt vaak interessante perspectieven waar je nooit zo over nagedacht hebt en kan door het vanzelfsprekende te bevragen echt ontdekkend zijn. Mensen inwijden in die fascinatie vind ik haast leuker dan het heel technisch-wetenschappelijk er mee bezig zijn, hoe belangrijk dat laatste ook is. Waar ik wel eens moeite mee heb is dat veel mensen filosofie al snel heel abstract noemen en zich er daarmee vanaf proberen te maken. Mijn tegenargument is dan vaak dat filosofie veel minder abstract is dan andere (fundamentele) wetenschappen, omdat het vaak aansluit bij hele existentiële, persoonlijke vragen van mensen. Het echte filosoferen begint toch vaak bij een soort van ervaring: ervaringen van vervreemding of verwondering: zijn de dingen echt zoals wij denken dat ze zijn? Dat vind ik spannend in de filosofie.
*

Vanuit mijn eigen christelijke geloofsovertuiging zit de fascinatie voor filosofie heel sterk vast op het feit dat het zo ongelooflijk raar is dat het Verlichtingswereldbeeld, waarin religie zo gemarginaliseerd is, zo vanzelfsprekend is geworden in onze tijd en samenleving. Hoe kan dat? Hoe kan het dat mensen er zo vanzelfsprekend vanuit gaan dat iets wat zo’n belangrijk rol speelt in de geschiedenis, maar ook nog zo actueel is in grote delen van de wereld, als iets wordt beschouwd dat achterhaald is? Blijkt daar niet een enorme arrogantie uit?
*

In dat kader herinner ik mij een college dat voor mij een onvergetelijk moment bevatte. Een student begon te vertellen over een aantal occulte ervaringen die ze had meegemaakt. Maar ze was vooral verbaasd dat ze dat zomaar vertelde. Want eigenlijk schaamde ze zich wel een beetje voor haar bijgelovigheid. Wat deze gebeurtenis voor mij duidelijk maakte is dat het in onze tijd, zeker in de academische context, zo vanzelfsprekend is dat iedere vorm van religie of van bovennatuurlijke ervaringen irrationeel en achterhaald is, dat het bijna taboe is om daar met elkaar over te spreken. Blijkbaar ervoer de betrokken student de sfeer in mijn colleges als zo open en vertrouwd, dat zij die voor haar blijkbaar imponerende ervaringen bespreekbaar maakte. Ik vond dat heel bijzonder.”

Over het heden
“In Twente verzorg ik nu de filosofie-track in het Honours-programma. Dit programma is alleen op uitnodiging toegankelijk voor die studenten van de universiteit die gedurende het eerste semester van hun studie een bepaald niveau hebben gehaald. Ik doe dit samen met René Munnik van Stichting Thomas More. Leuk aan deze colleges is dat je te maken krijgt met studenten die sterk intrinsiek gemotiveerd zijn. Mijn doelstelling met deze colleges is niet om van deze studenten filosofen te maken, maar eerder om ze iets mee te geven wat van belang is voor de inrichting van je leven. Eén van mijn kernboodschappen daarbij is steeds: wees je altijd bewust van het feit dat de wetenschap een beperkte kijk op de werkelijkheid biedt. Wetenschap is een prachtige invalshoek om naar de werkelijkheid te kijken, maar tegelijk een heel beperkte. Je kunt ook op andere manieren naar de werkelijkheid kijken. Daarom staat geloof ook niet tegenover wetenschap. Zoals je vanuit het geloof naar de werkelijkheid kijkt als een schepping van God die in die schepping zijn bedoeling heeft gelegd  en zijn enorme creativiteit heeft getoond, zo abstraheer je van die ‘bedoeling’ en van die ‘schoonheid’ en ‘samenhang’ in de werkelijkheid als je er op een meer wetenschappelijke manier naar kijkt. Zo bezien hebben beide manieren van kijken hun eigen rechten en hoeven zij niet te botsen. Voor mij is dit een basale notie uit de Reformatorische Wijsbegeerte en de filosofie van Dooyeweerd, namelijk dat de theoretische denkhouding sterk onderscheiden moet worden van onze alledaagse omgang met de werkelijkheid en gebaseerd is op abstractie, het analytisch ontleden van de samenhang van de werkelijkheid zoals die ons in de dagelijks ervaring gegeven is. Die wetenschappelijke manier van kijken is daarom ook niet de norm voor onze dagelijkse ervaring. Eerder andersom: de alledaagse ervaring gaat vooraf aan de wetenschap. Dat vind ik een erg essentiële boodschap. Het valt mij op dat veel studenten de kijkwijze van de wetenschap toch als een soort ultieme waarheid zien. Zij geloven als het ware in een wetenschappelijk wereldbeeld.
*

Naast mijn colleges in het Honours-programma wil ik dit collegejaar, in samenwerking met de christelijke studentenverenigingen, een zestal, voor iedereen toegankelijke colleges geven met een inleiding in de Christelijke Filosofie. Op die manier kunnen ook studenten die niet voor het Honours-programma worden uitgenodigd nog profijt hebben van ‘hun’ bijzonder hoogleraar in de christelijke filosofie.”

*

Over de toekomst
“Onze taak is om in onze kennissamenleving en kenniseconomie aandacht te vragen voor andere manieren van kijken naar de werkelijkheid dan alleen de wetenschappelijke. En dan natuurlijk vooral naar een meer religieuze en levensbeschouwelijke manier van kijken, met aandacht voor fundamentele waarden van het leven. Geloofs- en zingevingsvragen staan weer volop op de maatschappelijke agenda en het is mijn overtuiging dat de hoogleraren christelijke filosofie daar echt iets te bieden hebben dat ook relevant is voor niet-christenen.

Volgens mij is dat laatste mogelijk op basis van een aantal scherp geformuleerde noties, geïnspireerd op het rijke gedachtegoed van de Reformatorische Wijsbegeerte. Langs die weg kun je vermijden dat je al te veel moet uitleggen om ideeën uit deze rijke traditie in te brengen in het actuele debat. Zo hebben wij in ons boek Denken, Ontwerpen, Maken geprobeerd in te gaan op eigentijdse vraagstukken in technologie en organisatiekunde zonder ons in het jargon van de Reformatorische Wijsbegeerte te verliezen. In die lijn zou ik graag verder willen gaan.”

Boekpresentatie ‘Alleen God kan ons nog redden’

*
Op vrijdag 6 oktober wordt – in aanwezigheid van direct betrokkenen en financiers van het onderzoek voor dit boek – het nieuwste boek in de Verantwoordingsreeks gepresenteerd in de Eerste Kamer in Den Haag.
‘Alleen God kan ons nog redden’ is een biografie van dr. Remco van Mulligen over techniekfilosoof en oud-politicus Egbert Schuurman.
*

Lees hier meer over het boek ‘Alleen God kan ons nog redden’

 

*
Hieronder volgt informatie over de colleges die in Delft gegeven worden in het eerste semester van collegejaar 2017-2018.

 

 

 



Keuzevak College Cultuurfilosofie II

(wm0372tu, ook als masterkeuzevak te volgen onder vakcode wm0348tu)

 

‘Homo Deus’ van Yuval Noah Harari

Het boek Homo Deus van Yuval Harari is een bestseller. Het gaat over de toekomst van de techniek en de manier waarop die ons mens-zijn gaat veranderen. Een boek dat visionair is, maar tegelijk ook allerlei vragen oproept. Harari zelf stelt ook vragen over de wenselijkheid van de door hem geschetste ontwikkeling aan de orde, maar blijft toch vrij positief. Is dat terecht? Hoe is dat vanuit een christelijk perspectief te beoordelen? Het boek is een vervolg op Sapiens, dat ook een bestseller is en gaat over de manier waarop de technische mens zich tot nu toe ontwikkeld heeft. Een deel van die discussie komt ook aan de orde in Homo Deus.

We gaan in het college het boek samen kritisch lezen. Van de deelnemers wordt verwacht dat zij elk ook een hoofdstuk voorbereiden door een korte samenvatting te maken met wat stellingen of discussievragen. Het is dus meer een werkcollege dan een hoorcollege.

Opgeven is mogelijk via Brightspace (niet meer via Blackboard!), waar t.z.t. ook aanvullende teksten te vinden zullen zijn.

 

Tijd: 1e semester 2017/2018, woensdagen 15.30-17.30 uur. Eerste college op 6 september.

Zaal: TBM IZ-G

Docent: m.j.devries@tudelft.nl

 

 

 

Hieronder volgt informatie over de colleges die in Eindhoven gegeven worden in het eerste semester van collegejaar 2017-2018.

 

*

Science fiction films als spiegel van de natuur
*

Filosofie en film hebben veel met elkaar te maken. Beide proberen antwoord te geven op belangrijke maatschappelijke en existentiële vragen. We bekijken enkele scènes uit (SF) films waarin belangrijke thema’s aan de orde komen, o.a. The Matrix, Inception, Disconnect, Her, Ex Machina en Star Trek. Deze thema’s willen we vervolgens uitdiepen aan de hand van de opvattingen van bekende filosofen. We zullen samen enkel filosofische teksten lezen en opdrachten uitvoeren.

De volgende thema’s worden uitgediept:

  • Film als spiegel van de cultuur
  • Werkelijkheid, virtuele werkelijkheid en dromen
  • Veelzijdigheid van de werkelijkheid
  • Menselijke vrijheid
  • Ethiek van de technologie
  • Liefde en schuld
  • Religie en techniek
  • Zin van de technologie

De colleges worden gegeven op woensdag van 15.45 – 17.30 uur in Metaforum zaal 15.

Periode: 6 september – 25 oktober.

Bijeenkomsten rondom biografie Egbert Schuurman

*
‘Alleen God kan ons nog redden’
Egbert Schuurman: tegendraads christen in een seculier land
*

Het is een bijzonder jaar voor prof. dr. ir. Egbert Schuurman, emeritus-hoogleraar voor Stichting voor Christelijke Filosofie en mede-oprichter van het Lindeboom Instituut. Niet alleen is hij in juli 80 geworden, maar er verschijnt begin oktober ook een biografie over hem in de boekenreeks van Stichting voor Christelijke Filosofie. Auteur is historicus en journalist dr. Remco van Mulligen. Stichting voor Christelijke Filosofie en het Lindeboom Instituut staan hier graag uitgebreid bij stil en organiseren twee bijeenkomsten.

 

Op vrijdag 6 oktober vindt, in samenwerking met de ChristenUnie, in de Eerste Kamer de boekpresentatie plaats. De biografie zal aan Egbert Schuurman overhandigd worden door Remco van Mulligen in aanwezigheid van direct betrokkenen en financiers van het onderzoek voor dit boek. Ook zal een aantal sprekers een persoonlijke impressie geven naar aanleiding van de biografie en hun relatie met Egbert Schuurman.
*

Reserveren en bestellen van het boek

U kunt het boek ´Alleen God kan ons nog redden’ alvast bestellen. Dit kan door contact met ons op te nemen via info@christelijkefilosofie.nl. Het boek kost € 29,90, exclusief verzendkosten. Ná 6 oktober worden de bestelde boeken verzonden.

*

Studieconferentie

In januari 2018 organiseren we de tweede bijeenkomst over Egbert Schuurman. Dit is de jaarlijkse conferentie van Stichting voor Christelijke Filosofie. Tijdens het ochtendprogramma willen we dieper ingaan op de relevantie van Schuurmans filosofische erfenis voor nu en de toekomst. In de komende tijd zullen we u hierover verder informeren.

Met ingang van 1 september is Melle de Vries (45) de nieuwe voorzitter van ForumC. De beleidsdirecteur van de KNAW wil dat ForumC het christelijk geluid in de samenleving stimuleert.

 

Melle de Vries heeft er zin in. “ForumC heeft een mooie missie: werken aan dienstbare en zichtbare christenen in de samenleving. Ik voel een sterke verantwoordelijkheid om het christelijk geluid in deze tijd te laten horen en als christenen onderling elkaar te steunen.”

 

De Vries werkt al ruim vijftien jaar in de sector hoger onderwijs en onderzoek en nu als beleidsdirecteur bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. De Vries studeerde informatica en wijsbegeerte. Ook is hij lid van de Raad van Toezicht van De Passie scholengroep. Sinds vorig jaar was hij al bestuurslid van ForumC.

 

ForumC is enthousiast over de nieuwe voorzitter. Directeur Cors Visser: “Wij krijgen weer een goede voorzitter, iemand met het hart en hoofd op de goede plek en met visie op de relatie tussen geloof, wetenschap en samenleving. Vertrekkend voorzitter Chris Kruse: “Ik heb er alle vertrouwen in dat de belangen van ForumC bij hem, samen met de overige bestuursleden en de zeer kundige en professionele medewerkers van het bureau, in goede handen zijn. Ik wens hen daarbij Gods zegen toe.”

 

Per 1 september neemt Melle de Vries de voorzittershamer over van Chris Kruse. Kruse was zeven jaar lid van het bestuur. “Het was een voorrecht om zeven jaar deel uit te maken van het bestuur van ForumC, waarvan de laatste jaren als voorzitter. Samen met christenen uit een brede achterban werken aan onze doelstellingen, die in de loop der jaren een duidelijke focus hebben gekregen, was zeer inspirerend. Nu is het moment aangebroken om het stokje over te dragen aan de nieuwe voorzitter.”

*

Hieronder volgt informatie over de colleges die in Twente gegeven worden in het eerste semester van collegejaar 2017-2018.

*

Inleidingsprogramma Filosofie en Christelijk geloof, in samenwerking met ChOOSE

*

Naast zijn filosofie-colleges in het kader van het Honours Program van de Universiteit Twente (die hij in samenwerking met prof. dr. René Munnik verzorgt) heeft prof. dr. Jan Hoogland (bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Universiteit Twente) samen met ChOOSE (Christelijk Overleg Orgaan Studenten Enschede) ook een inleidings-programma over filosofie en christelijk geloof in voorbereiding dat op 6 woensdagavonden verspreid over het cursusjaar 2017-2018 aangeboden zal worden aan iedereen die daarin is geïnteresseerd.

De data voor deze avonden die aanvangen om 20:00 en ergens op de UT-Campus worden aangeboden zijn de volgende:

 

Eerste bijeenkomst Woensdag 27 september 2017
Tweede bijeenkomst Woensdag 15 november 2017
Derde bijeenkomst Woensdag 6 december 2017
Vierde bijeenkomst Woensdag 14 februari 2018
Vijfde bijeenkomst Woensdag 14 maart 2018
Zesde bijeenkomst Woensdag 16 mei 2018

 

Meer informatie over deze collegeserie zal te zijner tijd verschijnen op de website van de Stichting voor Christelijke Filosofie.