Stichting voor Christelijke Filosofie

Nieuws

Shalom

4 studiemiddagen met Nicholas Wolterstorff over filosofie, politiek, onderwijs en geloof

 

De Amerikaanse filosoof Nicholas Wolterstorff (1932) is één van de meest bekende en toonaangevende christenfilosofen van dit moment. In Nederland maakten we in de jaren negentig al kennis met zijn publicaties op het gebied van wetenschap en geloof. Zijn recentere zoektocht naar een christelijke visie op thema’s als rechtvaardigheid, onderwijs en liturgie is in Nederland veel minder bekend. Dat is jammer, want zijn denken op die praktische terreinen blijkt minstens zo betekenisvol en intellectueel uitdagend te zijn als zijn meer theoretische werk.

 

Binnenkort verschijnt in de boekenreeks (‘Verantwoordingsreeks’) van de Stichting voor Christelijke Filosofie de bundel Denken om shalom. Hierin staat de actualiteit van Wolterstorffs praktische filosofie centraal. Ter gelegenheid van de presentatie van deze bundel komt de 85-jarige filosoof begin juni naar Nederland om ons in vier studiemiddagen te inspireren tot het begrijpen, doordenken en toepassen van zijn gedachtegoed.

 

Samen met AKZ+ Weetwatjegelooft.nl organiseren we vier studiemiddagen met als thema ‘Shalom’. U  bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn!

 

6 juni 2017 – Amsterdam

Shalom voor Nederland       Wolterstorffs betekenis voor christelijke filosofie

Programma en aanmelding: www.weetwatjegelooft.nl/shalom1

 

7 juni 2017 – Den Haag

Rechtvaardigheid en vrede  Wolterstorffs betekenis voor christelijke politiek

Programma en aanmelding: www.weetwatjegelooft.nl/shalom2

 

8 juni 2017 – Ede

Shalom in het onderwijs      Wolterstorffs betekenis voor christelijk onderwijs 

Programma en aanmelding: www.weetwatjegelooft.nl/shalom3

 

9 juni 2017 – Kampen

Vrede zij u                             Wolterstorffs betekenis voor christelijk geloof

Programma en aanmelding: www.weetwatjegelooft.nl/shalom4


5 April: Avond in Maand van de Filosofie

Veritas Forum en Stichting voor Christelijke Filosofie hebben de handen ineengeslagen en organiseren op 5 april een bijeenkomst met als thema ‘Is er meer tussen werken en uitrusten?’. De avond staat onder leiding van filosoof Robert van Putten.
Is rusten een noodzakelijk kwaad; slechts een pauze die noodzakelijk is voor de volgende prestatie? Is rust niet meer dan een middel om de race vol te houden, of is rust een doel op zichzelf? Vrezen wij rust en is drukte uiteindelijk een vlucht voor onszelf? Deze avond gaan we actief op zoek naar ‘echte’ rust; de rust die gevierd kan worden.

 

Waar:                                   De Sociëteit van de NSU, Boothstraat 10, Utrecht

Wanneer:                           5 april van 20.00 uur tot 21.30 uur, daarna is er een borrel

Websites:                           http://www.christelijkefilosofie.nl & http://nl.veritas.org


De jaarlijkse studieconferentie van zaterdag 14 januari 2017 stond in het teken van de godsbewijzen, een onderwerp dat gezien de grote opkomst op veel belangstelling kon rekenen. Ditmaal waren er, in vergelijking met voorgaande jaren, opvallend veel vrouwen en jongeren onder de deelnemers. Samen met de inhoud van de conferentie maakt deze opkomst dat we terugkijken op een zeer geslaagde conferentie. Een mooie opsteker voor de nieuwe directeur Sander Luitwieler en zijn team van medewerkers. Zie ook het artikel in het Reformatorisch Dagblad: Studiedag christelijke filosofie

 

 

      

De hoofdlezing ‘De God van de filosofen’ werd gegeven door dr. ir. Jeroen de Ridder, naar aanleiding van het boek En dus bestaat God, dat hij schreef met dr. ir. Emanuel Rutten. In de lezing verdedigde hij het bredere project waarbinnen dit boek verscheen, namelijk een poging om via de analytisch-filosofische methode argumenten te geven voor het bestaan van God. Hij pleitte voor een plek voor deze methode binnen het bredere keuzemenu van manieren om zinvol over God en zijn bestaan te spreken. Kenmerkend voor deze methode is, zoals de naam al zegt, de conceptuele analyse, precisie, logica en het vermijden van metaforen en beeldspraak. Daarbij kent deze methode haar grenzen en zijn haar ambities beperkt, aldus De Ridder. De argumenten geven immers geen dwingende bewijzen en claimen geen harde afleidingen. Bovendien zijn er meerdere manieren om zinvol over God te spreken en hoeft deze stijl niet ieders smaak te zijn. De slotvraag van De Ridder was wat er op tegen kon zijn om ook op deze wijze een bijdrage te leveren aan de beantwoording van de Godsvraag en daarmee verder te gaan in het spoor van denkers als Anselmus en Thomas van Aquino.

 

In het co-referaat, gehouden door prof. dr. Marcel Sarot, die eerder al een kritische recensie aan het boek had gewijd (Radix, 2016, no. 1), gaf Sarot aan het nut van de filosofie niet te ontkennen, ook niet in relatie tot de Godsvraag. Toch had hij ernstige bezwaren tegen deze vorm van filosoferen, omdat deze haar uitgangspunten vindt in het neoscholastieke funderingsdenken, een manier van denken die juist een radicale breuk vormt met hoe er in de kerkgeschiedenis werd omgegaan met godsbewijzen en bovendien een denken dat de afgelopen decennia  problematisch is gebleken. Sarot verweet het de auteurs dat zij menen bij de katholieken op dezelfde boot te stappen, terwijl die boot niet heeft stilgelegen, maar is doorgevaren en de neoscholastiek achter zich heeft gelaten.
Inhoudelijk spitste de kritiek van Sarot zich toe op twee aspecten, namelijk de analytische methode (en haar basis in het funderingsdenken) en de wijze waarop we over Gods bestaan kunnen spreken. Volgens Sarot is ons spreken, bij uitstek als het gaat om God, altijd metaforisch. Het bestaan van God is een ander soort bestaan dan dat wij als mensen kennen binnen onze verstaanshorizon van tijd en ruimte. Spreken we toch op deze wetenschappelijke wijze over het bestaan van God, dan rekken we ons begrip van bestaan op, buiten de grenzen van onze mogelijkheden.
Bij religie werkt de analytische methode niet, volgens Sarot. In dit kader haalde hij zijn leermeester Brummer aan, die al stelde dat geloven meer vergelijkbaar is met een liefdesrelatie. Je weet dat de liefde er is, het is zelfs zeer bepalend voor je leven, maar je kunt deze nergens empiristisch vastleggen. Sarot waarschuwde ervoor het verlichtingsframe van de analytische filosofie te accepteren, omdat je dan (hoe sympathiek het ook lijkt) meegaat in het taalspel van mensen als Dawkins en Philipse, terwijl dat taalspel niet deugt. ‘Zo moet je niet over geloof willen spreken,’ aldus Sarot. Is het dan volstrekt zinloos om over God te argumenteren? Het is wel zinvol, stelde Sarot, maar de onderneming is nooit los verkrijgbaar van godsbeelden. Het christelijk geloof mag verdedigd worden, maar je mag er daarmee geen karikatuur van maken, zoals de analytische filosofie dat doet.

In de levendige discussie die volgde, mede op basis van vragen uit de zaal, spitste het gesprek zich toe op de definitie van het woord ‘bestaan’, de (on)mogelijkheid om neutraal te argumenteren zonder samenhang met godsleer en -beelden en op de (on)vermijdelijkheid van metaforisch spreken.

 

Na de lunch volgden twee workshoprondes, waarbij de deelnemers de keus hadden tussen de volgende workshops:

  • Utopiedenken in de techniek (prof. dr. Marc de Vries).
  • Een christelijk perspectief op veiligheid (dr. Ronald van Steden)
  • Wat betekent het om te rusten? (Robert van Putten MSc MA)
  • Christelijk management (dr. Tom van den Belt)
  • Valse en ware transcendentie (prof. (em.) dr. Sander Griffioen)
  • De EU in de wereld: publieke gerechtigheid in internationaal perspectief (Trineke Palm MSc)
  • Concessie en confessie: Over compromissen en christelijke ethiek (dr. Patrick Overeem)
  • Duurzame veehouderij in de praktijk (Corné Rademaker MSc MA)

*

 

 

 

Filosoof dr. ir. Jeroen de Ridder (1978) is benoemd tot lid van De Jonge Akademie van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).

 

Foto genomen door Daan van der Horst

Jeroen de Ridder, die hoofdspreker zal zijn op onze studieconferentie op 14 januari 2017, is universitair docent filosofie en senior onderzoeker bij het Abraham Kuyper Centrum aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in de kennisleer (epistemologie), wetenschapsfilosofie en godsdienstfilosofie. Samen met dr. ir. Emanuel Rutten schreef hij En dus bestaat God. De beste argumenten (2015).

*

Momenteel doet Jeroen de Ridder met een Vidi-beurs van het NWO onderzoek naar hoe goed liberale democratieën zijn in het genereren en gebruiken van kennis. Verder leidt hij met prof. dr. René van Woudenberg en dr. Rik Peels een project over de epistemische verantwoordelijkheden van de universiteit. Een belangrijke vraag hierbij is hoe naast individuen ook groepen mensen intellectuele deugden kunnen hebben. Eerder werkte Jeroen de Ridder aan een project over de verabsolutering van wetenschappelijke kennis (‘sciëntisme’).

Deze week publiceert ForumC ‘Seculiere bokito’s en christelijke calimero’s. De strijd om het grote gelijk’. In dit boek bepleit godsdienstsocioloog Cors Visser relatietherapie voor de seculiere meerderheid en de religieuze minderheid.

 

Uitgave ForumC: Seculiere bokito's en christelijke calimero'sGeen God meer in de aanhef van een wet, minder subsidies aan religieuze organisaties en gemeenten die geen informatie doorspelen aan de kerken. De nieuwe seculiere meerderheid lijkt als een bokito over de gevoelens van religieuze minderheden heen te walsen. Orthodoxe christenen reageren als calimero’s en klagen over oneerlijke behandeling. Er staat wat op het spel: de plek van de religie en gelovigen in de moderne samenleving. Hoe komen we voorbij de beheersingsdrang van bokito en de klaagreflex van calimero?

 

Relatietherapie voor seculieren en christenen
Dit boek geeft een analyse van de verhouding tussen seculieren en gelovigen. Vervolgens schetst Visser mogelijkheden voor de relatietherapie voor de seculiere meerderheid en de orthodox christelijke minderheid. Essentieel voor die therapie zijn volgens hem: kennis en kennissen.

 

Het boek is geschreven door Cors Visser. Hij is godsdienstsocioloog en directeur van ForumC, forum voor geloof, wetenschap en samenleving. Tevens geeft politiek filosoof Govert Buijs in dit boek een dieptepeiling over de politieke opstelling van meerderheden en minderheden.

 

Kijk voor meer informatie op de website van ForumC

Geloven in God zonder bewijs.
De betekenis van Alvin Plantinga voor filosofie, theologie en kerk

Studiemiddag n.a.v. de publicatie van Alvin Plantinga’s “Kennis en Geloof” (Brevier 2016)
Alvin Plantinga

Alvin Plantinga. Een beroemde 83-jarige Amerikaanse filosoof met Friese wortels. Een apologeet die graag de dialoog met overtuigde atheïsten aangaat. Zijn altijd scherpzinnige gedachten over het bestaan van God, het probleem van het kwaad, de (on)redelijkheid van het geloof, schepping&evolutie, geloof&wetenschap en het atheïsme zijn zeer invloedrijk en worden door voor- en tegenstanders diep gerespecteerd.

Sprekers waren: drs. Bas Hengstmengel, dr. Guus Labooy, prof. dr. Alvin Plantinga (video-interview), dr. Jeroen de Ridder, drs. Cees-Jan Smits, dr. Dolf te Velde, dr. Piet de Vries en prof. dr. René van Woudenberg (interviewer).

P1120858_web

Bekende atheïsten zoals Herman Philipse moesten toegeven dat zij niet op konden tegen de argumenten van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga. Plantinga voorzag de apologetiek –de verdediging van het geloof– van nieuwe inzichten. Hij gaf haar een nieuwe impuls.

Dat zei P. Rouwendal vrijdagmiddag op de studiedag in Kampen gewijd aan Plantinga’s boek ”Kennis en Geloof” (uitg. Brevier, Kampen). Zie het gehele RD-artikel

plantinga

Het christelijk geloof is redelijk te verantwoorden. Mensen hebben een ingeschapen Godsbesef dat door de Heilige Geest geactiveerd wordt. „Geloof is kennis, maar wel kennis van een speciale soort.”

De Amerikaanse christen-filosoof Alvin Plantinga (83) betoogt dat in zijn boek ”Kennis en geloof” (uitgeverij Brevier, Kampen), dat vrijdag het onderwerp is van een studiedag. (Lees het gehele RD-artikel)

 

Govert Buijs (‘Chairman’ van de conferentie ‘Christianity and the Future of Our Societies’) geciteerd:

*

Onze conferentie is al meer dan drie weken achter ons. De tijd gaat snel, maar als ik voor mezelf mag spreken, de herinneringen aan deze gebeurtenis nog vers. De reden van deze versheid is de indrukwekkende conferentie die we hadden, en waaraan jullie in belangrijke mate hebben bijgedragen.
Zoals ik al zei aan het einde, zowel de eenheid van geest en doel als de diversiteit van contexten en benaderingen waren inspirerend en verhelderend (en soms verontrustend als we ons realiseren dat de vrijheden en mogelijkheden die vanzelfsprekend in het ene land zijn zeer problematisch kan zijn andere en vice versa).
[Einde citaat]
*

Er is nu een en ander aan foto-materiaal gepubliceerd op deze website.

4216kopie_400x600

Govert Buijs (chairman)