Stichting voor Christelijke Filosofie

Blog

Het boek Van zichzelf bevrijd van onze Leidse hoogleraar Renée van Riessen staat op de shortlist van de Hypatia-prijs 2020.

De Hypatia-prijs is een tweejaarlijkse prijs voor het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw. Met het instellen van deze prijs wil de Society for Women in Philosophy vrouwen in de filosofie in Nederland en Vlaanderen een podium bieden.

De prijsuitreiking vindt plaats op zaterdag 3 oktober. Het zou mooi zijn als Renée van Riessen deze prijs wint!

Klik hier voor meer informatie over de prijs en de andere genomineerden.

prof. dr. Renée van Riessen

Op 22 juni 2020 is Dirk van Schepen benoemd als nieuwe bestuursvoorzitter van Stichting voor Christelijke Filosofie. Hij volgt Peter Sneep op, wiens termijn op 1 juli afloopt. Dirk van Schepen is docent en teamleider aan de Christelijke Hogeschool Ede. Hij studeerde Personeel en Arbeid en later filosofie aan de Universiteit Utrecht. Sinds 2017 maakt hij deel uit van het bestuur van Stichting voor Christelijke Filosofie.

Dirk van Schepen: “Het belang van onze stichting zit voor mij in wat ik als het meest wezenlijke van de filosofiebeoefening beschouw: de oriëntatie op het goede leven. Ik ben dankbaar dat ik daar als bestuursvoorzitter een steentje aan kan bijdragen.

Met ons werk staan we voor een aantal boeiende uitdagingen. Denk hierbij aan het beter gebruikmaken van de digitale mogelijkheden om voor nieuwe generaties van betekenis te zijn. Ook gaat het om een nauwere samenwerking tussen de hoogleraren onderling, met een netwerk van betrokkenen daaromheen, om meer focus en impact te hebben.

Deze uitdagingen gaan we gelukkig samen aan. In de achterliggende maanden hebben de hoogleraren, de directeur en de bestuursleden hierover meerdere inspirerende gesprekken gevoerd. Ik ben erg gemotiveerd om samen met hen te werken aan het doordenken, actualiseren en doorgeven van het christelijk-filosofische gedachtegoed.”

Vanwege de personele unie tussen de besturen van Stichting voor Christelijke Filosofie en het Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut, wordt Dirk van Schepen ook bestuursvoorzitter van laatstgenoemde stichting.


Dirk van Schepen in de media

Het Nederlands Dagblad interviewde Dirk van Schepen naar aanleiding van zijn benoeming tot voorzitter. Daarnaast gaf ook Groot Nieuws Radio aandacht aan de benoeming door een kort interview met de kersverse voorzitter (tijdens De Nieuwe Morgen op 1 juli om 8:20 uur).


Onze Leidse hoogleraar Renée van Riessen was op 2 mei 2020 te gast bij het radio-programma Onderweg. Elsbeth Gruteke praat met haar over haar leven, haar werk en haar geloof.

Lees hier de aankondiging en luister hier de uitzending na.

Trouw interviewde onze Wageningse hoogleraar Jan van der Stoep, naar aanleiding van de publicatie ‘Met verwachting handelen: hoop en professionele vorming’.

Het boek ‘Met verwachting handelen‘ gaat over hoop als deugd voor professioneel handelen. Het is verschenen onder de redactie van Jan van der Stoep, René Erwich en Danielle van de Koot-Dees, allen werkzaam aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Door het corona-virus werken de bureaumedewerkers van Stichting voor Christelijke Filosofie zoveel mogelijk vanuit huis. We zijn daardoor niet of nauwelijks per telefoon bereikbaar.

U kunt het beste contact met ons opnemen per e-mail (info@christelijkefilosofie.nl) of door het invullen van het contactformulier.

Stichting voor Christelijke Filosofie benoemt per 1 maart 2020 dr. ir. Jan van der Stoep als bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan Wageningen University & Research. Van der Stoep volgt prof. dr. ir. Henk Jochemsen op, die in 2018 met emeritaat ging.

Dr. ir. Jan van der Stoep

De band met Wageningen gaat voor Van der Stoep terug tot zijn studententijd. ‘Ik studeerde biologie in Wageningen, maar raakte meer en meer geïnteresseerd in vragen rond duurzame ontwikkeling. Door colleges van Egbert Schuurman, die destijds bijzonder hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte in Wageningen was, kwam ik in aanraking met christelijke filosofie. Die colleges zijn voor mij een grote stimulans geweest om filosofie te gaan studeren.’


Ethiek van voedsel

Van der Stoep zal zich in Wageningen met name bezighouden met de ethiek van voedsel en landbouw. ‘Aan onze omgang met voedsel zitten veel ethische en levensbeschouwelijke dimensies. Denk bijvoorbeeld aan voorschriften voor de omgang met dieren die in verschillende religies naar voren komen. Daarnaast heeft voedsel te maken met internationale verhoudingen. Hoe verdelen we voedsel eerlijk op wereldschaal? En moeten we daarbij inzetten op lokaal voedsel of juist niet? In het onderwijs in Wageningen wil ik daar aandacht aan geven.’

Sander Luitwieler, directeur van Stichting voor Christelijke Filosofie, is heel blij met de benoeming. ‘Jan van der Stoep is al lange tijd bij onze stichting betrokken. Wageningen Universiteit is een plaats waar hij goed past als bijzonder hoogleraar, mede vanwege zijn connectie met de levenswetenschappen. Hij is goed ingevoerd in de christelijke filosofie én in staat om de betekenis daarvan te laten zien voor de alledaagse praktijk.’


Verhalen

Naast zijn hoogleraarschap blijft Jan van der Stoep voor vier dagen per week verbonden aan de Christelijke Hogeschool Ede. Daar geeft hij leiding aan het lectoraat Bezieling en Professionaliteit en het lectoraat Journalistiek en Communicatie. Van der Stoep: ‘Welke taken ik bij de Christelijke Hogeschool Ede al dan niet blijf doen, is onderwerp van gesprek. Voor de zomer zal daarover meer duidelijkheid komen. In Ede heb ik veel onderzoek gedaan naar de betekenis van verhalen. Die belangstelling neem ik ook mee naar Wageningen. Ik ben geïnteresseerd in welke verschillende verhalen er over voedsel, landbouw en het beheer van de schepping worden verteld. Denk bijvoorbeeld aan de transitie naar kringlooplandbouw. Die transitie impliceert een groot verhaal. Zo’n verhaal is normatief van aard, om dat we ermee communiceren wat er momenteel niet goed gaat, wat we belangrijk vinden en waar we op hopen.’

In Wageningen zal Van der Stoep onder andere deel gaan uitmaken van het platform Levensbeschouwelijke Filosofie. Dit platform is bedoeld om, bijvoorbeeld door middel van een gemeenschappelijke cursus, de dialoog te faciliteren tussen verschillende levensbeschouwingen. Daarbij zullen ook niet-westerse stromingen (zoals Afrikaanse en Confuciaanse filosofie) een plaats krijgen.

Loopbaan Jan van der Stoep
Dr. ir. Jan van der Stoep (Barendrecht, 1968) is lector Bezieling en Professionaliteit aan de Christelijke Hogeschool Ede. Tevens is hij lector Journalistiek en Communicatie aldaar. Van der Stoep studeerde biologie aan de Wageningen Universiteit en filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2005 promoveerde hij op het proefschrift ‘Pierre Bourdieu en de politieke filosofie van het multiculturalisme’ (Kok, Kampen). Hij publiceerde op het gebied van techniekfilosofie, normatieve professionalisering, media en religie, corporate identity en journalistiek. Naast zijn professionele taken bekleedt hij diverse nevenfuncties. Zo was hij onder andere voorzitter van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en voorzitter van A Rocha Nederland, een christelijke natuurbeweging.



Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Stichting voor Christelijke Filosofie: dr. Sander Luitwieler (directeur)
directie@christelijkefilosofie.nl | 033 43 28 288

Klik hier voor een PDF-versie van het persbericht.

Het Nederlands Dagblad interviewde Jan van der Stoep naar aanleiding van zijn benoeming. Lees het interview hier. Ook het Reformatorisch Dagblad en de Wageningen Universiteit publiceerden over de benoeming.

Afgelopen zaterdag vond de jaarlijkse Christelijke Filosofie Conferentie plaats. Onder het gehoor van 180 (!) aanwezigen, sprak prof. dr. Maarten Verkerk tijdens het ochtendprogramma over de ‘verborgen dimensie van de klimaatcrisis’.

Religieuze dimensie

Volgens Verkerk is de klimaatcrisis niet slechts een probleem dat te maken heeft met te veel CO2-uitstoot. Hij benadrukte dat er een dieper probleem aan ten grondslag ligt, namelijk de verbroken verhoudingen tussen God en mens, en vervolgens tussen mensen onderling en tussen mens en natuur. Aan de hand van de overwinningsspeech van Thierry Baudet illustreerde hij deze religieuze dimensie. Baudet gebruikte namelijk in zijn speech religieuze taal om te laten zien dat het klimaatprobleem de nieuwe religie van de elite is. Zo sprak hij over klimaatpriesters, en over het altaar van het klimaat waarop offers gebracht moeten worden.

Verkerk liet vervolgens op basis van het werk van de Franse filosoof Bruno Latour zien dat de aarde een politieke actor geworden is. Wetenschap en techniek hebben het mogelijk gemaakt om de aarde in hoge mate te beheersen en controleren. Door de klimaatverandering stuit de mens echter op de grenzen van de mogelijkheden tot beheersing. In de woorden van Latour: de aarde komt in opstand en slaat terug. In navolging van Latour onderstreepte Verkerk dat de opdracht om het klimaatprobleem te adresseren een gezamenlijke opdracht is. Duurzame ontwikkeling moet inclusief zijn, zodat ook armen en mensen aan de rand van de samenleving worden betrokken. Alleen op die manier kan er op het gebied van klimaat recht en gerechtigheid worden gedaan, aldus Verkerk.

Hoopvol perspectief

Prof. dr. Jan Hoogland, hoogleraar christelijke filosofie aan de Universiteit Twente, reageerde op het betoog van Verkerk. In zijn reactie stelde hij de vraag hoe het komt dat het draagvlak voor klimaatmaatregelen onder druk staat. Volgens hem is het van belang voor de geloofwaardigheid van wetenschappers dat ze hun onderzoek verbinden met hun levensovertuiging en daar ook naar handelen. Daarnaast betoogde hij dat de communicatie over de klimaatproblematiek vergezeld zou moeten gaan van een hoopvol perspectief. Christelijke filosofie kan bijdragen aan het bieden van zo’n perspectief. Tijdens de discussie met de zaal werd het belang van een hoopvol perspectief erkend. Tegelijkertijd brachten enkele aanwezigen naar voren dat er wellicht soms juist angst nodig is om mensen tot handelen aan te sporen.

Na het ochtendprogramma bedankte Roel Kuiper (emeritus hoogleraar christelijke filosofie) Maarten Verkerk voor zijn inzet als bijzonder hoogleraar christelijke filosofie in Eindhoven en Maastricht. Ook bood hij Maarten Verkerk het eerste exemplaar van zijn boek De wereld liefhebben: Over ecologische paniek en politieke ethiek aan.

Workshops

Na de lunch waren er diverse workshops. Een aantal workshopleiders borduurde verder op het thema klimaat en duurzaamheid. Zo hield Eva van Urk een workshop over de relatie mens-dier vanuit theologisch perspectief. André van Delft ging in zijn workshop in op de vraag of de ecologische crisis een technische of spirituele crisis is. En Teunis Brand onderzocht het belang van de filosofie van Albert Borgmann voor duurzaam handelen. De overige workshops behandelden diverse andere thema’s, zoals de kwaliteit van relaties volgens de Joodse filosofie, het denken van Jacques Ellul over de stad, en de betekenis van argumenten voor het bestaan van God.


Het Reformatorisch Dagblad deed ook verslag van de conferentie. Lees het hier. Voorafgaand aan de conferentie hield het Nederlands Dagblad een mini-interview met Jan Hoogland over zijn bijdrage.

Vandaag maakt de KNAW bekend dat onze Groningse hoogleraar Jeroen de Ridder per 1 april 2020 voorzitter wordt van De Jonge Akademie, voor een termijn van twee jaar.

Jeroen de Ridder is al sinds 2017 lid van De Jonge Akademie. Daar hield hij zich tot nu toe bezig met wetenschapsbeleid, in het bijzonder onderwerpen als vermindering van regeldruk, loopbaanbeleid en team science.

Over De Jonge Akademie

De Jonge Akademie is binnen de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) een zelfstandig platform van jonge wetenschappers, die internationaal tot de top van hun vakgebied behoren. De Jonge Akademie ontplooit activiteiten op het gebied van interdisciplinariteit, wetenschapsbeleid, wetenschap en samenleving, en internationalisering. Het lidmaatschap duurt vijf jaar.

prof. dr. ir. Jeroen de Ridder

Wil je meer weten over Jeroen de Ridder over zijn werk voor Stichting voor Christelijke Filosofie? Lees dan een recent interview met hem in Aspecten.

Alle workshops die tijdens het middagprogramma van de Christelijke Filosofie Conferentie 2020 op de agenda staan, zijn inmiddels bekend.

De volgende workshops staan op het programma:


Ronde 1 (13:30-14:30 uur)
  1. De kwaliteit van relaties volgens de joodse filosofie, prof. dr. Renée van Riessen, bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Universiteit Leiden.
  2. Antropocentrisme ter discussie, Eva van Urk, promovendus op het gebied van ecotheologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
  3. Kan filosofie wel christelijk zijn? (workshop speciaal voor studenten en scholieren), prof. dr. ir. Jeroen de Ridder, bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
  4. De ecologische crisis aan de hand van Kingsnorth en Heidegger: een technische of spirituele crisis? André van Delft, studeerde filosofie in Leiden en is momenteel masterstudent theoretische natuurkunde.
Ronde 2 (14:45-15:45 uur)
  1. Wat is de functie en betekenis van Godsargumenten? Dr. ir. Emanuel Rutten, postdoc aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
  2. Terug naar de dingen zelf: duurzaamheid in de filosofie van Albert Borgmann, Teunis Brand, promovendus aan de Universiteit Wageningen en communicatiemedewerker bij Stichting voor Christelijke Filosofie.
  3. Moeten we de wereld verbeteren of moeten we ervan worden bevrijd? Jacques Ellul over de stad als macht, Frank Mulder, journalist, schreef het boek De geluksmachine en werkte mee aan de vertaling van Elluls boek De grote stad.
  4. Dooyeweerd voor Dummies, prof. dr. Maarten Verkerk, emeritus hoogleraar Christelijke Filosofie.

Klik hier voor de inhoudelijke beschrijvingen van de workshops.

Op 4 oktober hield prof. dr. Maarten Verkerk zijn afscheidsrede als als bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Universiteit Maastricht. De titel van zijn rede luidde: ‘De verborgen dimensie van de klimaatcrisis: Religie, duurzaamheid en inclusie – pleidooi voor het heilige‘.

Klik hier voor de volledige tekst.


Samenvatting

Het debat over de klimaatcrisis wordt omgeven door levensgrote dilemma’s. Aan de ene kant laten de rapporten van de IPCC, een internationale organisatie die zich met klimaatverandering bezighoudt, zien dat de klimaatcrisis wordt veroorzaakt door de activiteiten van de mens. Drastische maatregelen zijn nodig om de stijging van de zeespiegel te beperken. Aan de andere kant ontkennen populistische partijen dat klimaatverandering veroorzaakt wordt door de mens of ontkennen ze de klimaatverandering zelf. Ook zien we de terugtrekking van Amerika uit de klimaatakkoorden van Parijs.

Maarten Verkerk

In mijn afscheidsrede stel ik de verborgen dimensie van de klimaatcrisis aan de orde; een dimensie die we niet zien of niet willen zien.

Bruno Latour, een Franse filosoof, is van mening dat de klimaatcrisis veroorzaakt wordt door de moderne mens. Hij stelt dat er de laatste decennia iets bijzonders gebeurt: de aarde komt in opstand. Latour gebruikt het beeld van het toneelspel om duidelijk te maken wat er gebeurt. Op het toneel staan de acteurs centraal. Zij spelen een actieve rol en bepalen de ontknoping. De decors, de coulissen en het gebouw zijn passief. Ze vormen de achtergrond. Dit beeld geeft volgens Latour een goede beschrijving van de verhouding tussen de moderne mens en de aarde in het verleden. De mens is actief en de aarde is passief. In de laatste decennia is daar echter verandering in gekomen. De decors, de coulissen en het gebouw zijn actief geworden, zijn het toneel opgeklommen en spelen een hoofdrol. Het hele verhaal verandert en de ontknoping wordt een groot vraagteken. De aarde is – in de woorden van Latour – een „politieke actor” geworden.  

Latour is van mening dat de klimaatcrisis samenhangt met andere verschijnselen. Hij wijst op fenomenen als meer ruimte voor de economie, explosie van ongelijkheden, migratiecrisis, ontkenning van de klimaatverandering en de opkomst van het populisme. In zijn visie hangen al deze verschijnselen nauw samen. Het zijn allemaal symptomen van een en hetzelfde probleem.   Ik bespreek de visie van Latour mede op basis van de filosofen Ferry, Szerszynski en Dooyeweerd. Ik laat zien dat de bovengenoemde problemen een gezamenlijke noemer hebben. Dat er sprake is van een verborgen dimensie. Namelijk, de opkomst van de moderne en de postmoderne mens heeft geleid tot het stap voor stap verbreken van alle verbindingen. Eerst de verbinding met God, daarna de verbinding met de natuur en ten slotte die met de medemens. Bij christenen is ook sprake van verbroken verbindingen: we zijn ‘vergeten’ dat alle verbindingen van de mens betekenis krijgen vanuit Jezus Christus. Niet alleen de verbinding met God, maar ook die met de medemens en de natuur.


Afscheid Maarten Verkerk in het nieuws

Het Reformatorisch Dagblad en het Nederlands Dagblad besteedden aandacht aan het afscheid van Maarten Verkerk.

Het RD plaatste het opinie-artikel ‘Klimaatcrisis kent verborgen dimensie van verbroken verbindingen‘, dat een samenvatting biedt van de afscheidsrede van Maarten Verkerk.

Ook het ND publiceerde een opinie-artikel met een samenvatting van de rede (‘De aarde wordt een angstaanjagend monster‘). Daarnaast interviewden zij Maarten Verkerk over zijn afscheid (‘CU-senator Maarten Verkerk neemt geen afscheid van Limburg‘). Om de artikelen te kunnen lezen, moet u wel inloggen op de betreffende websites.