Stichting voor Christelijke Filosofie

Nieuws

Simon Polinder interim-directeur van Stichting voor Christelijke Filosofie

Vanwege oververmoeidheid was Sander Luitwieler, onze directeur, helaas genoodzaakt zijn werk voor een aantal maanden neer te leggen om zich te richten op zijn herstel. We wensen Sander hierbij veel sterkte toe.

Gelukkig hebben we op korte termijn een vervanger kunnen vinden. Simon Polinder zal per 1 december voor de duur van zes maanden de functie van interim-directeur op zich nemen. Hij stelt zich hieronder aan u voor:

“Samen met mijn vrouw Harmke, dochter Emily en zoontje Arthur woon ik sinds 2 jaar in Molenaarsgraaf. Mijn vrouw werkt als klinisch geriater in het Erasmus MC en ik zelf werk aan de CHE als associate lector Christelijke Professie aan de CHE, mede namens Lelie zorggroep. Mijn eerste colleges Reformatorische Wijsbegeerte volgde ik bij Henk Geertsema in Utrecht, waar ik toen geschiedenis studeerde. Na mijn masteropleiding Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen, ben ik de master Christian Studies of Science and Society gaan doen. Sindsdien ben ik altijd bezig gebleven met het christelijk-filosofische gedachtegoed. Ik heb het gebruikt in mijn onderzoek naar christelijke zorg aan de CHE en heb het ook uitgebreid gebruikt in mijn proefschrift over de rol van religie in internationale betrekkingen. Ik heb er veel aan te danken. Niet alleen om geloof en wetenschap met elkaar te verbinden, maar ook om respect te hebben voor de kennis die vanuit de verschillende vakwetenschappen wordt ontwikkeld en die vervolgens in samenhang te zien.

Het bestuur heeft mij gevraagd om te gaan werken aan de uitbouw van het kennisnetwerk, fondsenwerving en vestiging en bestendiging van leerstoelen. Ik zie ernaar uit hiermee aan te slag te gaan. Voor u, namens u, maar ook graag met u! Dus als u met een idee, een plan, een ambitie loopt of een manier zoekt om uw geld Pro Rege te investeren, neem dan graag contact op (directie@christelijkefilosofie.nl).”

Aankondiging Herman Dooyeweerd Prijs 2022

For English, see below

Iedere vijf jaar reikt Stichting voor Christelijke Filosofie de Herman Dooyeweerd Prijs uit. De prijs bekroont filosofische publicaties die het meest dienstbaar zijn aan de verdere ontwikkeling en doordenking van de Reformatorische Wijsbegeerte (de Wijsbegeerte der Wetsidee). De prijs is ingesteld door het bestuur van Stichting voor Christelijke Filosofie ter gelegenheid van de 100e geboortedag van Herman Dooyeweerd (geboren op 7 oktober 1894).

De prijs werd in 1994 uitgereikt aan Tapio Puolimatka (Finland), in 2000 aan Kor Bril en Piet Boonstra (Nederland), in 2005 aan John Kok (Verenigde Staten), in 2011 aan Danie Strauss (Zuid-Afrika) en in 2016 aan Jonathan Chaplin (Verenigd Koninkrijk).

Het bestuur hoopt de prijs in 2022 weer te kunnen uitreiken. Een jury van vier leden zal de publicaties die in aanmerking komen voor de prijs beoordelen. Uiterlijk 1 mei 2022 zal de jury een advies uitbrengen aan het bestuur of, en zo ja, welke auteur de prijs verdient. De prijs bestaat uit een penning en een oorkonde. De uitreiking zal plaatsvinden tijdens een passende gelegenheid in de maanden na het besluit van het bestuur.

We nodigen u van harte uit om titels van publicaties in te dienen die volgens u in aanmerking komen voor de Herman Dooyeweerd Prijs. Het moet gaan om werk dat is gepubliceerd tussen 2017 en 2021. Suggesties kunnen tot uiterlijk 31 december 2021 worden gestuurd naar de secretaris van het bestuur via info@christelijkefilosofie.nl.


Announcement Herman Dooyeweerd Prize 2022

Every five years, the Foundation for Christian Philosophy organizes a competition for the Herman Dooyeweerd Prize. The prize is an award for work in the field of systematic philosophy or the history of philosophy that most furthers the cause of Reformational philosophy (the philosophy of the cosmonomic idea). The prize was established by the board of the foundation on the occasion of the 100th anniversary of Herman Dooyeweerd’s birthday (October 7, 1894).

The prize was previously awarded to Tapio Puolimatka (Finland) in 1994, to Kor Bril and Piet Boonstra (the Netherlands) in 2000, to John Kok (United States) in 2005, to Danie Strauss (Republic of South Africa) in 2011, and to Jonathan Chaplin (United Kingdom) in 2016.

The board hopes to award the prize again in 2022. A jury of four members will look at all eligible works published between 2017 and 2021 that are submitted to the secretary of the board before 1 January 2022. On 1 May 2022, the jury will advise the board on whether any of the submitted publications—and if so, which one—should be awarded the prize. The prize consists of a medal and a certificate. If the prize is awarded, this will take place at an appropriate occasion in the months after the board’s decision.

We warmly invite you to submit titles of published works that you believe to be eligible for the Herman Dooyeweerd Prize. Suggestions can be sent to the board’s secretary at info@christelijkefilosofie.nl before 1 January 2022.

Op 19 juni 2021 werd de jaarlijkse Christelijke Filosofie Conferentie gehouden. Het ochtendprogramma werd gehouden in de Sint-Joriskerk in Amersfoort en is via ons Youtube-kanaal terug te zien.


Ochtendprogramma

Tijdens het ochtendprogramma hield prof. dr. Renée van Riessen een lezing over ‘Zin in nabijheid: reflecties over aanraking, ontmoeting en liefde‘. Zij was tot eind 2020 bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Universiteit Leiden. Het ochtendprogramma stond in het teken van haar afscheid als hoogleraar. Dr. Rik Peels gaf een reactie op de lezing. Sander Luitwieler verzorgde een muzikale bijdrage op orgel.

Thema: zin in nabijheid
De corona-pandemie bracht verandering in onze verhouding tot anderen. Door de oproep om (minimaal) anderhalve meter afstand te houden leerden we de nabijheid vooral als een gevaar te zien. Toch misten we de nabijheid ook. Het gemis van aanraking werd, met een nieuw woord, ‘huidhonger’ genoemd. Na meer dan een jaar afstand-houden hebben we meer dan ooit zin in nabijheid. De lezing is dan ook getiteld ‘Zin in nabijheid: reflecties over aanraking, ontmoeting en liefde‘.

In haar lezing stelde Renée van Riessen de vraag of er een verband is tussen het verlangen naar nabijheid en de ervaring van het leven als zinvol of betekenisvol. Ze onderzocht deze vraag aan de hand van het denken van Martin Buber en Emmanuel Levinas. Naast deze filosofen leverden ook hedendaagse schrijvers als Michel Houellebecq en Marilynne Robinson hiervoor bouwstenen.

Middagprogramma

Tijdens het middagprogramma hielden prof. dr. ir. Jan van der Stoep en dr. Bart Cusveller een workshop.

Naar behoren. Filosofische ethiek in de neocalvinistische traditie
Workshop door: dr. Bart Cusveller

Deze maand verschijnt mijn boek Naar behoren in de reeks Verantwoording. In kringen van de christelijke filosofie schrijven denkers met regelmaat over morele en ethische issues. Denk aan Dooyeweerd en Troost, maar ook aan Goudzwaard en Schuurman, Mouw en Wolterstorff of, last but not least, Kuiper en de Normatieve Praktijk-Benadering. Het werk van deze filosofen heeft niet alleen gemeenschappelijke en maar ook karakteristieke trekken. Een basispublicatie over de hoofdlijnen en de samenhang van de filosofische ethiek in deze stroming was er tot nu toe nog niet.

In Naar behoren beschrijf ik aan de hand van genoemde en nog andere denkers wat volgens hen het ethische is, wat het morele is, en de relatie tussen beide. Het resultaat is een gevarieerde en tegelijk integrale gereedschapskist die aanleiding kan geven tot verdere wijsgerige discussie en toepassing in de professionele ethiek. In mijn workshop zal ik een aantal lijnen uit het boek naar voren halen.

Biologische producten. Hoe natuurlijk moet ons voedsel zijn?
Workshop door: prof. dr. ir. Jan van der Stoep

De Europese Commissie wil dat in 2030 op 25% van haar landbouwareaal biologisch geboerd wordt. Als het om productie en consumptie van biologische levensmiddelen gaat loopt Nederland behoorlijk achter. In deze workshop bespreek ik drie argumenten waarom biologisch voedsel beter zou zijn: 1) natuurlijk geproduceerd voedsel is gezonder dan voedsel waarbij kunstmest en pesticiden worden gebruikt, 2) biologische landbouw is beter voor het milieu omdat aansluiting wordt gezocht bij natuurlijk processen en 3) biologisch voedsel is een manier om meer bewust in verbondenheid met de natuur te leven. In het bijzonder richt ik me op de verschillende betekenissen van natuur die in deze argumenten verscholen liggen.


PERSBERICHT
19 april 2021

Prof. dr. ir. Jan van der Stoep wordt hoogleraar Christelijke Filosofie aan de TU Kampen

Stichting voor Christelijke Filosofie en de Theologische Universiteit Kampen benoemen per 1 augustus 2021 prof. dr. ir. Jan van der Stoep als bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie en universitair hoofddocent. Binnen de TU Kampen zal hij verbonden zijn aan het Neo-Calvinism Research Institute. In zijn leeropdracht staat het onderwijs en onderzoek op het gebied van christelijke filosofie en de doordenking van een christelijke wereldbeschouwing met het oog op de praktijk centraal. Van der Stoep is bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Wageningen Universiteit en lector Bezieling en professionaliteit aan de Christelijke Hogeschool Ede.

De leerstoel is een nieuw gezamenlijk initiatief van Stichting voor Christelijke Filosofie en de TU Kampen en past bij de verbreding van de opleiding die de TU Kampen nastreeft. Naast het filosofieonderwijs in het kader van de Kamper opleiding, wordt via de leerstoel het theologisch en wijsgerig onderzoek sterker op elkaar betrokken. Roel Kuiper, rector van deze universiteit, is daarom blij met de komst van Jan van der Stoep: “We zien dat theologen steeds vaker op allerlei plekken in de samenleving terechtkomen en niet alleen in de kerk. Dat vereist dat ze breed zijn toegerust en de grote vragen van deze tijd goed leren kennen. Met Jan van der Stoep halen we iemand in huis die ons daarbij kan helpen.”

Kennisnetwerk christelijke filosofie

De TU Kampen wordt een knooppunt in een kennisnetwerk christelijke filosofie. Jan van der Stoep zal een leidende rol krijgen in dit netwerk. Sander Luitwieler, directeur van Stichting voor Christelijke Filosofie: “Het doel van het kennisnetwerk is om een impuls te geven aan onderzoek, onderwijs en kadervorming vanuit christelijk-filosofisch perspectief. We willen dat doen zowel op universitair als HBO-niveau. Jan van der Stoep is bij uitstek geschikt om hier een voortrekkersrol in te spelen.” Het is onder meer de bedoeling om vanuit de TU Kampen – in samenwerking met de andere bijzonder hoogleraren christelijke filosofie – een centraal cursusaanbod te ontwikkelen.

Grote vragen van deze tijd

Jan van der Stoep zal zijn nieuwe functie combineren met de leerstoel christelijke filosofie aan de Wageningen Universiteit. “De bijzondere leerstoel aan de TU Kampen is een mooie plek om vanuit een christelijke wereldbeschouwing na te denken over de wereld van het werk en over de grote vragen van deze tijd, zoals klimaatverandering en de rol van techniek in onze samenleving. Ik ben dankbaar dat ik met deze benoeming ruimte krijg om daar een bijdrage aan te leveren.”

Door zijn nieuwe functie zal Jan van der Stoep afscheid nemen van de Christelijke Hogeschool Ede. “Dat was geen gemakkelijke stap. De hogeschool is een mooie plek om te werken en heeft ook een belangrijke maatschappelijke functie. Er gebeuren mooie dingen. Komend jaar zal ik nog aan de CHE verbonden blijven om het project Christelijke professie mee af te ronden. Bij dit project zijn naast de CHE ook Woord en Daad en Lelie zorggroep betrokken.”

Loopbaan Jan van der Stoep
Prof. dr. ir. Jan van der Stoep (Barendrecht, 1968) is bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan Wageningen University & Research en lector Bezieling en Professionaliteit aan de Christelijke Hogeschool Ede. Van der Stoep studeerde biologie aan de Wageningen University & Research en filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2005 promoveerde hij op het proefschrift ‘Pierre Bourdieu en de politieke filosofie van het multiculturalisme’ (Kok, Kampen). Hij publiceerde op het gebied van techniekfilosofie, normatieve professionalisering, media en religie, corporate identity en journalistiek. Naast zijn professionele taken bekleedt hij diverse nevenfuncties. Zo is hij onder andere bestuurslid van A Rocha International, een christelijke natuurbeweging.

Contact
Voor meer informatie over deze aanstelling kunt u contact opnemen met Dr. Sander Luitwieler, directeur Stichting voor Christelijke Filosofie (directie@christelijkefilosofie.nl | 06-48498952) of met prof. dr. Roel Kuiper, rector Theologische Universiteit Kampen (rkuiper@tukampen.nl | 06-52456839).

In Memoriam prof. dr. Jacob Klapwijk (1933-2021)

Door: prof. dr. René van Woudenberg

Toen ik in 1977 aan de Vrije Universiteit in Amsterdam Nederlands ging studeren, bleek dat we ook het vak “Wijsgerige Vorming” moesten volgen. Dat college werd gegeven door Prof. Klapwijk. De colleges gingen over waarheid, over het verificatiebeginsel van betekenisvolheid, over het verschil tussen zinvolle, zinloze en onzinnige uitspraken (allemaal thema’s die de neopositivisten in het Interbellum hevig bezighielden), over de fascinerende figuur van Wittgenstein en diens kritiek op het neopositivisme. Ik bezocht de colleges en was onmiddellijk verkocht. Ik wist niet wat ik hoorde, en ik wist niet dat filosofie een vak is dat je kunt studeren. Na afloop van een van de colleges ben ik op prof. Klapwijk afgestapt om te vragen of ik nog meer filosofie-colleges kon volgen. Het liep erop uit dat ik een tweede studie begon te doen.

Klapwijk was een geweldig goed docent. Hij verstond de kunst verstond om filosofische gedachtegangen ‘van binnen uit’ te presenteren, begrijpelijk te maken—zelfs zo dat je dacht “daar valt geen speld tussen te krijgen, wie kan hier nog iets tegen in brengen.” Maar dan ging hij verder en bleken er toch altijd wel kanttekeningen te maken te zijn, of kritiek uit te oefenen, of een niet voorzien probleem aan te wijzen. Zijn colleges zaten erg goed in elkaar, ze waren helder van opbouw, hij debiteerde geen zweverige onnavolgbare diepzinnigheden. Het was ook duidelijk dat Klapwijk innerlijk sterk betrokken was bij de onderwerpen waarover hij doceerde. Hij was sensitief en subtiel.

Ik was aan de VU gaan studeren omdat ik had gehoord dat dat een christelijke universiteit zou zijn. Aanvankelijk merkte ik daar niet zo veel van, maar toen ik het net verschenen boekje van Klapwijk, Dialektiek der Verlichting (1977) ging lezen, dat handelde over de Neomarxisten uit de zgn. Frankfurter Schule, las ik over ‘het Messiaanse licht’—en bemerkte ik dat hij vanuit het christelijk geloof het filosofische gesprek met de Neomarxisten aanging. Ik werd er totaal door gefascineerd.

Later ben ik Klapwijks student-assistent geworden, als opvolger van (nu Dr.) Klaas van der Zwaag. Toen heb ik begrepen dat Klapwijk in een bepaalde traditie stond—de traditie waarvan de VU hoogleraren Dooyeweerd en Vollenhoven de inauguratoren waren. Klapwijk had theologie en filosofie gestudeerd aan de VU en was in 1970 cum laude gepromoveerd bij prof. S.U. Zuidema op een proefschrift getiteld Tussen Historisme en Relativisme dat handelde over de dynamiek van het historisme, ruwweg het idee dat alles historisch van aard is, alles ‘im Werden begriffen’, en dat er geen constantes of zekerheden zijn. Hoofdfiguur was de 19de eeuwse theoloog/filosoof Ernst Troeltsch. Het thema van historiciteit en ontwikkeling heeft hem nooit meer losgelaten.

Een andere thema dat zijn volle aandacht had was het idee van christelijke filosofie, hoe dat vormgegeven zou kunnen worden en welke ‘methode’ daarvoor gebruikt zou kunnen worden. Wat dit laatste betreft zocht hij naar een weg tussen anti-these (ruwweg gezegd: algeheel afwijzen van niet-christelijk denken—een Kuyperiaans thema) en synthese (ruwweg: kritiekloos aanvaarden van niet-christelijk denken, een schrikbeeld voor Dooyeweerd en Vollenhoven). Zijn eigen tussenweg heeft Klapwijk uitgewerkt in het idee van ‘transformationele filosofie’—dat hij in een interview met George Puchinger in 1980 als volgt onder woorden bracht: “Augustinus werkte met het zogenaamde spoliatio-thema: bij de uittocht uit Egypte moesten de Israëlieten de Egyptenaren beroven van hun goud en zilver. Dat geroofde goed moest vervolgens worden gesmolten en gezuiverd alvorens het gebruikt kon worden in de dienst van Jahwe. Reformatie door transformatie, dat is zo’n beetje mijn program.” Goud en zilver staan hier, het is nodeloos om het te zeggen, voor de denkschatten van de eeuwen. Dit idee heeft Klapwijk onder meer uitgewerkt in het door Sander Griffioen en ondergetekende geredigeerde boek Transformationele filosofie. Cultuurpolitieke ideeën en de kracht van een inspiratie (1995).

In 2008 verscheen, zelfs voor vrienden en bekende tamelijk onverwacht, bij Cambridge University Press Klapwijks belangrijke boek Purpose in the Living World? Creation and Emergent Evolution. Het kan gezien worden als een bijdrage aan de discussie die onder meer door Cees Dekker en Gijsbert van den Brink was ontketend over schepping, evolutie en Intelligent Design. In dat boek verwerpt hij het laatste, en zoekt hij naar een weg om schepping en evolutie bij-een te denken. Hij doet dat door, om het in Dooyeweerdiaanse termen te zeggen, het idee uit te werken dat er ontwikkeling is aan zowel de subjects- als aan de wetszijde van de werkelijkheid. Een themanummer van Philosophia Reformata is aan dit boek gewijd.

Klapwijk was een veelgevraagd spreker op studentenconferenties. Veel van zijn lezingen zijn verschenen in Radix. Ook internationaal was hij actief. In Basel heeft hij series gastlezingen gegeven aan de Freie Evangelische Theologische Akademie, die ook in druk verschenen zijn onder de titels Philosophien im Widerstreit (1978) en Philosophische Kritik und göttliche Offenbaring (1986).

Klapwijk was een beminnelijk mens, vriendelijk, belangstellend, en onderzoekend. Hij kon vasthoudend zijn. Door dit alles heen was hij een gelovig en vroom mens. Hij heeft de strijd gestreden en het geloof behouden. Omgeven door de goede zorgen van zijn familie, is hij in alle vrede heengegaan op 19 maart 2021.

Naar aanleiding van de vacature voor Hoogleraar Christelijke Filosofie en universitair hoofddocent schrijft het Reformatorisch Dagblad over het kennisnetwerk christelijke filosofie waar we als stichting aan werken.

Klaas van der Zwaag sprak namens het RD met onze directeur Sander Luitwieler. Laatstgenoemde zegt in het interview onder andere het volgende over het kennisnetwerk: “De stichting wil met deze knooppunten haar werk meer samenhang en focus geven. Je kunt ze zien als de binnenste schil, waaromheen onze bijzonder hoogleraren christelijke filosofie aan de verschillende universiteiten hun werk verrichten. Het is de bedoeling dat de nieuwe hoogleraar een leidinggevende rol zal krijgen in het op te bouwen netwerk christelijke filosofie. Vanwege zijn halftijdse functie heeft hij ook de gelegenheid om een onderzoekslijn te ontwikkelen op het gebied van christelijke filosofie.

Lees het volledige bericht hier.

Stichting voor Christelijke Filosofie heeft als missie het doordenken, actualiseren en doorgeven van het christelijk-filosofische gedachtegoed. Dit op een manier die het leven van zowel christenen als niet-christenen verrijkt en bijdraagt aan een betere vervulling van hun roeping in de samenleving.

Voor het realiseren van onze missie moeten we het voor een belangrijk deel hebben van het geschreven woord. Welke beperkingen corona ook met zich meebrengt, lezen kunnen we gelukkig sowieso. Daarom belichten we in onze laatste nieuwsbrief graag onze boekenreeks aan de hand van een interview met dr. Bart Cusveller, de nieuwe voorzitter van de redactie.

Onze boekenreeks en mensen als Bart Cusveller zijn cruciaal om christelijke filosofie te doordenken, actualiseren en toe te passen op verschillende wetenschapsgebieden en maatschappelijke vraagstukken.

Zo hebben we pas in de reeks een langverwacht en goed ontvangen standaardwerk uitgebracht over kunst in de (neo)calvinistische traditie: Kunst D.V. En begin volgend jaar verschijnt een boek van Bart Cusveller zelf, over wijsgerige ethiek.

Misschien heeft u in deze coronatijd ook wel meer tijd gevonden om te lezen en de waarde daarvan extra ervaren. Wilt u ons juist in deze tijd een steun in de rug geven voor dit deel van ons werk? Bij voorbaat hartelijk dank.

U kunt uw gift overmaken op NL33 INGB 0001 2095 98 t.n.v. Stichting voor Christelijke Filosofie in Amersfoort, onder vermelding van ‘decemberbrief 2020’.

Met vriendelijke groet,

Dr. Sander Luitwieler, directeur

Op de website van het I&K netwerk (een netwerk van VO-scholen en drie christelijke HBO-instellingen) staat een mooi interview te lezen met onze hoogleraar Jan van der Stoep over zijn onderwijservaring en het belang van christelijke filosofie.

Lees het interview hier.

Onze hoogleraar Renée van Riessen was recent op TV in het programma Waar ben je bang voor? In dit programma gaat journalist Stevo Akkerman in gesprek met filosofen, psychologen en kunstenaars over het fenomeen angst.

Het gesprek met Renée van Riessen is te zien in de tweede en derde aflevering van de serie.

Over dezelfde thematiek is ook een zeer lezenswaardig interview met Renée van Riessen verschenen in Trouw (op 10 november 2020).