Stichting voor Christelijke Filosofie

Renée van Riessen (emeritus)

 

Renée van Riessen

Renée van Riessen (Lunteren, 1954) was van 2011 tot 2020 bijzonder hoogleraar Christelijke filosofie aan de Universiteit Leiden; zij gaf vanuit die leeropdracht colleges over filosofie in relatie tot de joodse en christelijke levensbeschouwing. In haar colleges ging de aandacht uit naar vragen over de relatie tussen geloven en denken. De Christelijke Filosofie Conferentie van 19 juni 2021 stond in het teken van haar afscheid als hoogleraar. Tijdens de conferentie hield ze een lezing over ‘Zin in nabijheid: reflecties over aanraking, ontmoeting en liefde’. Een bewerking van haar lezing verscheen ook in het tijdschrift Sophie.

Recente activiteiten

“In 2019 verscheen mijn boek Van zichzelf bevrijd. Levinas over transcendentie en nabijheid bij Uitgeverij Sjibbolet in Amsterdam. Zoals de ondertitel al aangeeft is het een boek over het denken van de joodse filosoof Emmanuel Levinas. In het kader van mijn onderzoek naar visies op “zelf-zijn” wilde ik zijn benadering onderzoeken en dat heeft geresulteerd in deze uitgave. Wat mij boeide in de benadering van Levinas is dat hij het zelf in relatie tot verantwoordelijkheid beschouwt. Door verantwoordelijk te handelen geven we uitdrukking aan onszelf, maar dat is slechts één kant van de zaak. De andere kant is dat we  handelen in verantwoordelijkheid bevrijdend is, meer specifiek: het kan je van jezelf bevrijden.

Je zou kunnen zeggen dat dit aspect een bijproduct is van Levinas’ denken over het wezenlijke van de verantwoordelijkheid, omdat hij langs deze weg ook zichtbaar maakt hoe beladen een bestaan is dat de relatie met de ander niet toelaat. Vaak wordt verantwoordelijkheid als een last of belasting gezien, maar het met jezelf uithouden in een bestaan waar geen verbondenheid met de ander is, is een veel grotere last. Ingaan op je roeping is bij Levinas dan ook een bevrijdende beweging: het bevrijdt je van de last die het bestaan met jezelf alleen is.”

Vakgebied

  • Filosofie van subjectiviteit (het zelf) met speciale aandacht voor thema’s als ziel, innerlijkheid, dialoog en onderwijs.
  • Filosofie van de religie, de relatie tussen filosofie en religie.
  • De relatie tussen filosofie en kunst (met name literatuur).
  • Joodse filosofie van de twintigste eeuw (met name Levinas, Buber en Rosenzweig).

Publicaties

  • Renée van Riessen, Van zichzelf bevrijd. Levinas over transcendentie & nabijheid, Amsterdam: Uitgeverij Sjibbolet, 2019.
  • ‘Rethinking the Ethics of Compassion with Levinas and Badiou’, in: Considering Compassion: Global Ethics, Human Dignity, and the Compassionate, eds. Frits de Lange & L. Juliana Claassens, Wipf&Stock 2018, 49-65.
  • ‘How to become a Friend of Job? ’, in: The Future of Creation Order, Vol 2. Order Among Humans: Humanities, Social Science and Normative Practices, eds. Govert J. Buijs & Annette K. Mosher,  Springer 2018.
  • Renée van Riessen en Onno Zijlstra (red.), Wat bezielt Kierkegaard? Zeven essays over een dwarse denker, Eindhoven: Damon, 2014.
  • Renée van Riessen, De ziel opnieuw. Over innerlijkheid, inspiratie & onderwijs, Amsterdam: Uitgeverij Sjibbolet, 2013.
  • Renée van Riessen, Advancing Beyond Socrates? On Education, Inspiration and Inwardness in Kierkegaard and Levinas, Philosophia Reformata 78 (1), 64-81.
  • Renée van Riessen, Verder gaan dan Socrates? Over onderwijs, bezieling en innerlijkheid bij Socrates en Levinas, Oratie 2012, Leiden.