Stichting voor Christelijke Filosofie

Verslag internationale conferentie

Van 8-11 december 2021 vond de internationale conferentie Philosophy in the Reformed Tradition 2021 – Celebrating the Heritage, Facing the Challenges, Embracing the Future plaats. Het programma werd geheel online aangeboden; met op twee dagen een hybride (online + live) bijeenkomst aan de VU in Amsterdam. De conferentie was een initiatief vanuit het All of Life Redeemed International Seminars Project, de VU (Dooyeweerd leerstoel; Abraham Kuyper Centrum) en de Stichting voor Christelijke Filosofie. Tal van andere christelijke organisatie ondersteunden het initiatief. Met 520 inschrijvingen en meer dan 250 unieke bezoekers was de conferentie een succes.

Op het programma stonden niet alleen de gebruikelijke plenaire lezingen en workshops met presentaties van wetenschappelijk werk door ervaren wetenschappers. Veel tijd en aandacht ging bijvoorbeeld ook uit naar lokale initiatieven die overal ter wereld plaatsvinden; naar het uitwisselen van ervaringen en ideeën over onderwijs, onderzoek en professionele praktijken; en naar het verkennen van mogelijkheden tot samenwerking in de toekomst. Er waren ‘panels’ met korte lezingen over een bepaald thema. De panelvoorzitters hadden de vrije hand gekregen in de keuze van het onderwerp en het uitnodigen van sprekers wat tot verrassende initiatieven leidde. Ook waren er ‘interest groups’ met een vrije gedachtewisseling over bepaalde thema’s, bedoeld om deelnemers zelf actief wat te laten inbrengen. Er werd aandacht besteed aan scholing en digitale initiatieven en aan boeken die voortbouwen op reformatorisch wijsgerig gedachtengoed. Ten slotte waren er ook sessies waarin mensen met nog weinig academische ervaring waren uitgenodigd om een paper te schrijven en van tevoren te verspreiden. Tijdens de workshop kregen zij gelegenheid hun onderzoek kort toe te lichten en van commentaar te laten voorzien door één of twee senior onderzoekers.

Het nieuwe format bleek goed te werken. Deelnemers ervoeren zelf hoe verbazingwekkend veel er gaande is op het terrein van de reformatorische wijsbegeerte. Er ontstonden inderdaad al tijdens de conferentie tal van nieuwe initiatieven en ideeën. Er was veel enthousiasme. En natuurlijk was het belangrijk dat deelnemers nu eindelijk eens mensen als Roy Clouser, Dani Strauss en Henk Geertsema in levende lijve aan het werk konden zien.

De organisatoren (Christine Boshuijzen-van Burken, Romel Bagares, Lay Hendra Wijaya en Gerrit Glas) hadden als hoofdsprekers wetenschappers gekozen die zichzelf niet per se als reformatorisch filosoof identificeren, maar die wel het idee van christelijke filosofie ten volle ondersteunen. Zo betoogde Craig Bartholomew op de eerste dag dat de reformatorische wijsbegeerte veel meer nog dan tot nu toe zou kunnen profiteren van de bijbelse theologie. Sowieso was de relatie tussen theologie en reformatorische wijsbegeerte een belangrijk onderwerp tijdens de conferentie.

René van Woudenberg stelde dat de vermeende kloof tussen reformatorische wijsbegeerte en analytische filosofie gerelativeerd moet worden. Wat in de wandelgangen ‘reformed epistemology’ is gaan heten, is niet een nieuwe traditie, maar veel meer een label dat filosofen hebben gehangen aan het antwoord op de vraag wat de voorwaarden zijn om een bepaalde opvatting waar en gerechtvaardigd (een ‘justified true belief’) te noemen. Dolores Morris, die zichzelf afficheerde als katholiek analytisch filosoof, liet zien dat filosofie kan voortborduren op persoonlijke levenservaringen en die levenservaringen ook hanteerbaar kan maken. Meer hierover in haar recente boek Believing Philosophy: A Guide to Becoming a Christian Philosopher.

Al met al was het een bijzondere, gedenkwaardige en bemoedigende bijeenkomst die velen de ogen heeft geopend voor het belang van de internationale context van onze beweging. Het is ongelofelijk te zien hoeveel er gaande is in landen als Brazilië, Mexico, en Indonesië. Tegelijk ligt hier de uitdaging: de rijke intellectuele erfenis van het reformatorische gedachtengoed in Nederland te verbinden met het enthousiasme en de nieuwe vragen uit het globale zuiden.

Gerrit Glas en Christine Boshuijzen-van Burken